काठमाडौ, १७ फागुन । रुघा लाग्दा शरीर भारी हुन्छ, स्वर परिवर्तन हुन्छ, टाउको दुख्छ । यतिसम्म त ठीक हो । तर त्यससँगै नाक पनि टालिने समस्याले अति ग्रस्त बनाउँछ । यसले नियमित काममा समेत मन नलाग्न सक्छ । धेरैलाई त नाक बन्द भए पछि सास फेर्न सकिंदैन भन्ने लाग्छ ।
के साँच्चै श्वासप्रश्वासमा प्रभावित पार्छ ?
यस्तो पटक्कै होइन । नाक बन्द हुनु र श्वासप्रश्वासबीच प्रत्यक्ष कुनै सम्बन्ध छैन । यो बुझ्नुअघि नाक किन टालिन्छ भन्ने कुरा प्रष्ट हुन जरुरी छ । नाकमा एलर्जी र संक्रमण भएपछि नाकको तन्तुहरु मासु सुनिन्छ । नाकमा सिंगान जम्छ । र, नाक भारी भएको अनुभव हुन्छ । तर श्वासप्रश्वासमा भने फरक परेको हुँदैन । किनभने हामीले नाक र मुख दुवैबाट सास फेर्न सक्छौं । र, बढी वयस्कहरु मुखबाट नै श्वास फेर्ने हुँदा खासै अवरोध हुँदैन । तर नाक टालिएपछि सुत्नमा भने समस्या हुन सक्छ । कसरी ?
नाकभित्र हावा भरिने साइनस हुन्छन् । त्यसमा कुनै कारणवश संक्रमण भएमा साइनसमा हावाको साटो पानी भरिन्छ । र, हावा पास हुन पाउँदैन । नतिजा, गन्धमा प्रभाव पार्ने टाउको दुख्ने, स्वर परिवर्तन हुने र शरीर भारी हुने गर्छ ।
बच्चामा नाक टालिनु गम्भीर हुनसक्छ ?
नाक टालिए वयस्क र वृद्धले सहजै मुखबाट सास फेर्न सक्छन् । तर बच्चाको मुखबाट सास फेर्ने बानी हुँदैन । त्यसैले उनीहरुको नाक कुनै संक्रमण वा एलर्जीले भरियो भने नाक टालिएर सास फेर्न समेत कठिन बनाउँछ । यो जोखिम त छँदैछ, अक्सिजन पनि पास हुनसक्दैन । जसकारण उनीहरु रातमा छट्पटाउन सक्छन् ।
बच्चाको प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर हुने हुँदा सबैभन्दा बढी उनीहरुलाई नै बढी रुघा लाग्ने गर्छ । त्यसैले बच्चामा रुघाले नाक टालिएको छ भने घरेलु उपचार गरेर समय खेर फाल्नु भन्दा सकेसम्म तत्काल अस्पताल लैजानुपर्छ ।
नाकको हड्डी बाङ्गो हुँदा कस्ता समस्या आउन सक्छन् ?
कानको पछाडि भागमा एउटा नली हुन्छ, जुन नाकसँग जोडिएको हुन्छ । जुन संक्रमणले त्यो नलीको सुरुको भाग टालिन सक्छ । टालिरहेको अवस्थामा जोडसँग सिंगान फाल्न खोज्दा वा तान्न खोज्दा सो नलीबाट संक्रमण कानको जालीसम्म पुग्छ र फाट्न सक्छ ।
नाक बन्द हुनुका कारण ?
(मौसममा परिवर्तन भई हुनसक्ने जीवाणुको संक्रमण तथा एलर्जी
(नाक मासु पलाउनु
(कुनै पनि रसायनको सम्पर्कमा आउनु
(दीर्घकालीन पिनास
(नाकको हड्डी बाङ्गो हुनु
(कहिलेकाहीं गर्भवती महिलाले बारम्बार नाक बन्द भएको गुनासो गर्न सक्छन् । वास्तवमा यो रक्त प्रवाह र हार्मोनल परिवर्तनका कारण हुनसक्छ । यस्तो अवस्थामा महिलाले औषधि सेवन गर्नुअघि चिकित्सकसँग परामर्श लिनुपर्छ ।
नाक बन्द भएमा के गर्ने ?
नाक बन्द भएमा के कारणले भएको हो त्यो बुझ्न जरुरी छ । सोहीअनुसार औषधि उपचार गर्नुपर्छ । तर रुघा लाग्नेबित्तिकै औषधि खाइहाल्न भने हुँदैन । कम्तीमा पाँच दिन तातो पानीको बाफ लिने, पोषणयुक्त खानेकुरा, झोलिलो पदार्थ खाने, सरसफाइमा ध्यान दिने गर्नुपर्छ । चिसोबाट बच्नुपर्छ । चिकित्सकको सल्लाह नेजल ड्रप प्रयोग गर्न सकिन्छ । तर नाकमा हाल्ने नेजल ड्रप पाँच दिनभन्दा बढी प्रयोग भने गर्नुहुँदैन ।
रुघाखोकी लागेको पाँचदेखि सात दिनसम्म पनि निको नभएमा, खोकी निरन्तर लागेमा, ज्वरो बढ्दै गएमा, खकार र सिंगान पहेंलो भएमा, सास फेर्न गाह्रो भएमा चिकित्सकलाई जाँच गराएर औषधि उपचार गर्नुपर्छ ।
जटिलता
रुघाखोकीको समयमै सही उपचार नभए बालबालिकालाई निमोनिया हुनसक्छ । र, दुई वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिकामा दम ९ब्रोन्काइटिस०को लक्षण देखिन सक्छ । जसले गर्दा छातीमा दाग बस्ने समस्या हुन्छ र कहिलेकाहीं मुटुमा पनि समस्या देखिन्छ ।
त्यस्तै वयस्क उमेरलाई भने दीर्घकालीन पिनास हुनसक्छ । र, सिंगान जोडले फाल्न खोज्दा संक्रमण कानको जालीमा पुग्छ । र, उपचार भएन भने जाली फाट्न सक्छ ।
